Tag Archives: αποστολης κουρουπακης

Η πλατεία Ελευθερίας είναι συνυφασμένη με τη σύγχρονη ιστορία αυτής της πόλης και επειδή η ανάπλασή της είναι κοντά, η «Καθημερινή» κάνει μία σύντομη αναδρομή στην ιστορία της που από αδιέξοδο, όπου σχεδόν «αροθύμαν» κανένας να περάσει, γίνεται πλατεία διεθνών χαρακτηριστικών.

Scan

Το δημοσίευμα της «Cyprus Herald», το 1882, με το οποίο ανακοινώνεται η διάνοιξη του νέου ανοίγματος στα τείχη.

Για πολλούς αιώνες η Λευκωσία ζούσε εντός των μεσαιωνικών τειχών με μόνες διόδους προς την ενδοχώρα τις τρεις πύλες, την Πύλη Πάφου, την Πύλη Κερύνειας και τη μεγαλύτερη, την Πύλη Αμμοχώστου. Ο παλμός της ζωής εντός των τειχών, με τους καρδιόσχημους προμαχώνες, αποτελούσαν εγγύηση ασφαλείας για τους κατοίκους. Με την έλευση των Βρετανών το 1878, όμως, τα πράγματα άλλαξαν, μιας και ήθελαν η πόλη να ανασάνει και να συνδεθεί με τα νέα κυβερνητικά κτήρια και κυρίως με τον δρόμο που οδηγούσε στο σημείο όπου θα κτιζόταν το Κυβερνείο.

 

Ο κόσμος που ανεβοκατέβαινε από τη Λήδρας και την Ονασαγόρου ήταν σαν αποικίες μερμηγκιών. Ό,τι ήθελε κάποιος το έβρισκε στην περιοχή, η πλατεία έσφυζε από ζωή, εδώ κτυπούσε η καρδιά της Λευκωσίας.

Αποφασίστηκε, λοιπόν, ένα άνοιγμα σε μία πρόσφορη θέση, ώστε όσοι επιθυμούσαν να μεταβούν στα νέα κτήρια της αγγλικής διοίκησης να μη χρειάζεται να πηγαίνουν έως το άνοιγμα της Πύλης Πάφου. Έγινε τότε το άνοιγμα της Λεμεσού ή του Τρυπιώτη, ή του Χατζησάββα. Επρόκειτο για κατεδάφιση τμήματος του προμαχώνα Ντ’ Αβίλα στο τέρμα του τότε Μακρύδρομου και την κατασκευή μιας ξύλινης γέφυρας. Στο δημοσίευμα της Cyprus Herald της 31ης Μαΐου 1882 διαβάζουμε «Το νέο άνοιγμα στα τείχη που θα ενώνει τον δρόμο του Δαλιού με το παζάρι ξεκίνησε και οι εργασίες είναι πλέον σε πλήρη εξέλιξη». Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το άνοιγμα αυτό στα τείχη ένωνε την πόλη με τα νέα κυβερνητικά κτήρια που θα εξυπηρετούσαν πλέον τόσο τους ντόπιους όσο και τους Άγγλους αξιωματούχους, οι οποίοι δεν θα χρειαζόταν πλέον να πηγαίνουν έως την Πύλη Πάφου. Η περιοχή εκείνη την εποχή δεν παρουσίαζε καθόλου την όψη κεντρικής οδού, ο Μακρύδρομος, η μετέπειτα Λήδρας, ακόμα δεν είχε αναπτυχθεί, ενώ ο δρόμος του Μαχαιρά, η σημερινή Ονασαγόρου ήταν πιο ανεπτυγμένη, αφού εκεί είχε διοχετευτεί η κίνηση.

1. Jorma Lamminen

Η πλατεία Μεταξά το 1964 ή 1966 (φωτ. JORMA LAMMINEN)

Οπωσδήποτε το άνοιγμα έφερε άλλον αέρα στην περιοχή και σταδιακά η ξύλινη γέφυρα έγινε πέτρινη, μεγάλωσε το καφενείο του Χατζησάββα και ο παλμός της κοινωνικής ζωής της Λευκωσίας σταδιακά άρχισε να χτυπάει στις πέριξ του ανοίγματος Χατζησάββα οδούς. Εφημερίδες, εμπορικά καταστήματα, γραφεία, αποθήκες, καφεστιατόρια αλλά και δημόσιες υπηρεσίες άρχισαν να συγκεντρώνονται στην περιοχή. Το άνοιγμα Χατζησάββα μετονομάστηκε σε πλατεία Μεταξά, σε μία εποχή που τα εθνικά πάθη και οι ευσεβείς πόθοι βρισκόντουσαν στο ζενίθ τους, μετά την ανακήρυξη του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου στην Ελλάδα το 1936. Αυτή την ονομασία έφερε η πλατεία έως ότου αποφάσισε ο τότε δήμαρχος Λευκωσίας Λέλλος Δημητριάδης να αλλάξει το όνομά της σε πλατεία Ελευθερίας, μία ονομασία όχι κενού περιεχομένου, αλλά έμπλεη του νοήματος της λέξης, που ηχεί παράδοξα για τη Λευκωσία ακόμα και σήμερα. Τότε, με κάποιο είδος δημοψηφίσματος ο δήμαρχος πρότεινε 4-5 ονόματα και ζήτησε από τους δημότες να αποφασίσουν για το νέο όνομα. Έτσι, μετά την εισβολή «εν ονόματι της Δημοκρατίας η πλατεία Μεταξά έγινε πλατεία Ελευθερίας», αφού έτσι αποφάσισαν οι Λευκωσιάτες, όπως γράφουν τα ρεπορτάζ στις εφημερίδες της εποχής.

4. Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών.

Πηγή: Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών

Άνθρωποι της πόλης
Μιλήσαμε με ανθρώπους που έζησαν την πλατεία και διαπιστώσαμε ότι κάθε εποχή είχε τα δικά της χαρακτηριστικά. Ο 86χρονος ράφτης Ανδρέας Οικονομίδης θυμάται ότι από την οδό Λιπέρτη έπαιρναν την άμαξα και μέσω της πλατείας Μεταξά, όπου υπήρχε στάση, έφταναν έως τον Ανεμόμυλο, όπου σύχναζε η «αστική» Λευκωσία, ενώ άλλες φορές «κυνηγούσαν κορούες» στην τάφρο, κάτω από την πλατεία, όπου κάθε Σάββατο ή Κυριακή απόγευμα μαζευόντουσαν νέοι και νέες. Σε αυτή την πλατεία θυμάται τις διαδηλώσεις της ΕΟΚΑ και της Αλκίμου Νεολαίας κατά την έναρξη του Αγώνα του 55-59. Ο κ. Οικονομίδης θυμάται νοσταλγικά εκείνη την πλατεία και όπως χαρακτηριστικά μας είπε, τότε ήταν η belle époque της.

Ο κ. Χρίστος Μιχαηλίδης για χρόνια εργάστηκε στο περίπτερο του Θάσου Ηλία ή άλλως του Καλαμαρά. Ο κ. Χρίστος θυμήθηκε με νοσταλγία εκείνες τις ημέρες και μάλιστα αυτό που του έχει εντυπωθεί στο μυαλό είναι οι Κυριακές μετά τον ποδοσφαιρικό αγώνα στο παλιό ΓΣΠ, τότε το περίπτερο και ολόκληρη η πλατεία, όπως μας είπε, γινόταν προέκταση του γηπέδου, αφού οι οπαδοί συγκεντρώνονταν στο σημείο για να ακούσουν τα αποτελέσματα του ελληνικού πρωταθλήματος από το ραδιόφωνο στα βραχέα κύματα. Αλλά και κάθε μέρα, η πλατεία ήταν γεμάτη κόσμο, αν καθόσουν στην κεφαλή της πλατείας, μας είπε, ο κόσμος που ανεβοκατέβαινε από τη Λήδρας και την Ονασαγόρου ήταν σαν αποικίες μερμηγκιών. Ό,τι ήθελε κάποιος το έβρισκε στην περιοχή, η πλατεία έσφυζε από ζωή, εδώ κτυπούσε η καρδιά της Λευκωσίας.

Εργασίες ανάπλασης της πλατείας αποφασίστηκαν και λίγο πριν από την εισβολή, οπότε και διαβάζουμε στον Τύπο της εποχής στις 12 Δεκεμβρίου 1972: «Ελήφθη απόφασις διά την πλατείαν Μεταξά. […] διαπλάτυνσην και εξωραϊσμόν της Πλατείας Μεταξά, της κυριωτέρας πλατείας της πρωτευούσης». Το κόστος ανάπλασης της πλατείας είχε προϋπολογιστεί στις 100.000 λίρες και ο Δήμος θα συμβουλευόταν ξένους για τη διατήρηση των αρχαίων χώρων ώστε τα έργα να μην επηρεάσουν την αρχαιολογική αξία των τειχών της Λευκωσίας… Η ιστορία κάπου εδώ μάλλον επαναλαμβάνεται και περιμένουμε να δούμε αν η νέα πλατεία θα αναδείξει ή όχι τα τείχη και την ιστορία της πόλης.

Για μία λογοτεχνική περιδιάβαση στη Λευκωσία αλλοτινών εποχών προτείνουμε ενδεικτικά τα έργα του Γιάννη Κατσούρη «Τζιμ Λόντος και Παράσχος Μπόρας», το μυθιστόρημα «Στυλιανού Ανάβασις», αλλά και το διήγημα «Μια πατριωτική ιστορία» στη συλλογή «Δος ημίν σήμερον». Επίσης, τον συλλογικό τόμο «Λευκωσία: Μια πόλη στη λογοτεχνία» με επιλογή κειμένων από τον Κυριάκο Χαραλαμπίδη.

Advertisements

Μια φίζα καρυδάκι και μια λεμονάδα…

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΑ ΣΩΤΗΡΙΟΥ. Η Αϊσέ πάει διακοπές (Μυθιστόρημα), εκδ. Πατάκη, σελ. 102

Μία ιστορία όπως αυτή της Χατισέ είναι σίγουρα μπλεγμένη στα ενδόμυχα δίκτυα πολλών Κύπριων, οι οποίοι πάντοτε έβλεπαν και βλέπουν ακόμα και σήμερα τα οδοφράγματα ως πραγματικά αλλά και ως νοητά εμπόδια για να ελευθερωθεί το μυαλό τους, και μαζί με αυτό ολόκληρη η Κύπρος. Η συγγραφέας προσπαθεί να αποτυπώσει στις σελίδες του βιβλίου της μία κοινωνία ανελεύθερη, απ’ όλες τις απόψεις, μία κοινωνία που προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ των «κοπελιών του παπά» και των παιδιών μιας Αϊσέ.

Η Κωνστάντια Σωτηρίου, εξιστορώντας την ιστορία της Χατισέ και του Αρίφη, δείχνει με νόημα πώς κάποιοι εξύφαναν ένα σχέδιο, που όπως οι «πατσαρκές» της Λάλας, τι κι αν έχουν περάσει εβδομήντα πέντε χρόνια, ακόμα πονάνε. Η προσπάθεια της συγγραφέως να πλέξει καταστάσεις και να προχωρήσει από το ειδικό της Χατισέ στο γενικό της Κύπρου, νομίζουμε ότι λειτουργεί. Η «διπλή» υπόσταση της Χατισέ, στο πλάι του Αρίφη της, αλλά και η παρουσία της Λάλας και της ράφτρας του Αγίου Κασσιανού υποδηλώνουν ταυτότητες που δεν άφησαν ανεπηρέαστη τη Χατισέ, που χάραξαν και διατάραξαν την ομαλή ζωή της, για την οποία αγωνίστηκε σκληρά, των παθών της τον τάραχον πέρασε, παρακαλώντας σχεδόν, άσχετο σε ποιον εξέπεμπε το μήνυμά της, δεν είχε σημασία. Αφού στο τέλος όλοι της οι κυβερνήτες την εγκατέλειψαν, παλιοί και νέοι.

Μία γλυκόπικρη γεύση σου έρχεται ασυναίσθητα, όταν διαβάζεις το βιβλίο της Σωτηρίου, όπως τα τραγούδια της Χατισέ, που αύξησαν τις πωλήσεις λεμονάδας, από πικρολέμονα ίσως καμωμένης, κι ύστερα έρχεται η γλύκα από το καρυδάκι, και ισορροπεί κάπως η γεύση, και στοχάζεσαι και λες, τελικά ποια είναι η ουσία της ζωής; Η Χατισέ και η ευτυχισμένη ζωή της, η ανάγκη της Αϊσέ να πάει διακοπές ή ο ατάραχος βίος μερικών ανθρώπων ενός νησιού, που ο καθένας για τους δικούς του λόγους επιλέγει να διάγει, χωρίς να τον ενδιαφέρουν ουδόλως οι παράπλευρες απώλειες. Άλλωστε, για κάποιους ο στόχος ήταν να πάει η Αϊσέ διακοπές και για άλλους να την αφήσουν ανενόχλητη να τις κάνει, ενώ κάποιοι άλλοι έπρεπε απλώς να της βρουν κατάλυμα, ξεβολεύοντας ακόμα ακόμα και την ίδια τη Χατισέ, τον γιο της και μια ολόκληρη γειτονιά, αυτή του Αγίου Κασσιανού, έναν ολόκληρο λαό. Μοναδική, κατά τη γνώμη αστοχία είναι ο χαρακτηρισμός από τη συγγραφέα του βιβλίου ως μυθιστόρημα. Θεωρούμε ότι δεν είναι μυθιστόρημα, και δεν είναι μόνο ειδολογική η διαφωνία μας, αλλά και υφολογική, μιας και το μυθιστόρημα θα πρέπει να δίνει άλλη βαρύτητα στη μυθοπλασία, πόσω μάλλον όταν τα βιωματικά του στοιχεία τη διακοσμούν τόσο έντονα, με χρώματα, αρώματα και γεύσεις πικρές μα και συνάμα γλυκές. Το βιβλίο «Η Αϊσέ πάει διακοπές» καταληκτικά νομίζουμε ότι επιτελεί τον στόχο του, αρκεί ο αναγνώστης να απεκδυθεί τυχόν ρόλους του και να αφήσει τις προκαταλήψεις τού κουκουφκιάου και της «συτζιάς» στην άκρη, για να αντιληφθεί ότι η αγάπη και η ειρήνη ήταν πάντοτε εφικτές και αποτελούσε ανέκαθεν το ζητούμενο των περισσότερων σε αυτόν τον τόπο, που δυστυχώς εν θωρεί ποτέ δροσιάν.

Ένας Ιούλης μαύρος, μαγειρεμένο πουργούρι και ερωτηματικά που ταλανίζουν το μυαλό για απαντήσεις που πάνε και έρχονται.

Βήμα στους Νέους Επιστήμονες. Μία πρωτοβουλία του Οργανισμού Νεολαίας Κύπρου

Ο Οργανισμός Νεολαίας Κύπρου διοργανώνει σειρά επιστημονικών παρουσιάσεων και συζητήσεων υπό τον τίτλο «Βήμα στους Νέους Επιστήμονες» με πρωταγωνιστές Κύπριους νέους ερευνητές από όλα τα επιστημονικά πεδία. Οι διαλέξεις θα είναι ανοικτές για το κοινό και απευθύνονται σε όλους τους ενδιαφερόμενους πολίτες, σπουδαστές, ακαδημαϊκούς και κυρίους σε όλους τους νέους.  Ο Οργανισμός Νεολαίας Κύπρου φιλοδοξεί να μετατρέψει το χώρο των συζητήσεων  σε ένα χώρο ώσμωσης ιδεών όπου οι νέοι θα έχουν τη δυνατότητα να μοιραστούν τις ιδέες τους, τα ευρήματα των ερευνών τους, αλλά και το πάθος τους για μια καλύτερη Κύπρο. Βασικός επίσης στόχος της όλης πρωτοβουλίας είναι η προαγωγή της σκέψης, της συνεργασίας και της διεπιστημονικής ανταλλαγής απόψεων.

Δείτε εδώ το πρόγραμμα των Διαλέξεων: http://youngscientist.onek.org.cy/archiki-selida/programma-dialexeon/

Οι ομιλητές της τέταρτης εκδήλωσης (22 Απριλίου).

Οι ομιλητές της τρίτης εκδήλωσης (22 Απριλίου).

Το αγνό μεράκι που έγινε επάγγελμα

Οι Απόκριες στην Κύπρο είναι απόλυτα συνυφασμένες με τη Λεμεσό, γι’ αυτό και η ύπαρξη ενός αμιγώς καρναβαλίστικου σημείου αναφοράς στη… Λευκωσία είναι είδηση ή, για την ακρίβεια, μία ολόκληρη ιστορία μισού αιώνα. Συγκεκριμένα, στον Άγιο Δομέτιο, υπάρχει ένα κατάστημα, το Μασκέ Αμαλίας, που τα τελευταία 50 χρόνια δηλώνει παρών στο καρναβάλι και βεβαίως αυτή την περίοδο έχει την τιμητική του. Δημιουργός του η κυρία Αμαλία Δρουσιώτου. Με εφόδια το μεράκι και τον ενθουσιασμό για τις απόκριες η κ. Αμαλία έραβε κάθε χρόνο επτά καρναβαλίστικες στολές για τις τέσσερες κόρες της και τα τρία της αγόρια. Οι ιδέες δεν έλειπαν ποτέ, οπότε με τα χρόνια το άτυπο βεστιάριο της κ. Αμαλίας ολοένα και μεγάλωνε. Έτσι, το 1965 κάποιος συγγενής τη ρώτησε τι έχει σκοπό να κάνει με τόσες στολές που είχαν μαζευτεί στα ερμάρια, και της έβαλε την ιδέα να τις ενοικιάζει. Φυσικά η νεολαία της γειτονιάς πολλές φορές είχε δανειστεί δωρεάν στολές της κ. Αμαλίας. Η συγγενική προτροπή σύντομα πήρε σάρκα και οστά. Η κ. Δρουσιώτου ξεκίνησε δειλά-δειλά να ενοικιάζει τις στολές της, να σπέρνει και στην πιο αστική και σοβαρή Λευκωσία την ιδέα του καρναβαλιού, της πελλόμασκας και το «δαιμόνιο» της μεταμφίεσης. Ακολούθησαν πολλά ταξίδια στην Αθήνα, όπου η κ. Αμαλία με ζήλο αναζητούσε βιοτεχνίες που ικανοποιούσαν τα δικά της ποιοτικά στάνταρτ, ποτέ άλλωστε δεν υπέκυπτε σε χαμηλής ποιότητας στολές. Καταλάβαινε ότι οι στολές που ενοικιάζονται πρέπει να είναι ανθεκτικές, να μπορούν επαναχρησιμοποιηθούν και να βρίσκονται πάντοτε στην καλύτερη δυνατή κατάσταση.

Από το μακρινό πια 1965 που η κ. Αμαλία Δρουσιώτου αξιοποίησε τον ιδιόκτητό της χώρο μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1990 το κατάστημα διοικείτο αποκλειστικά από την ίδια, ώσπου ο ένας της γιος, ο Μάριος Δρουσιώτης, σιγά-σιγά άρχισε να παίρνει τα ηνία από τη μητέρα του, με την ίδια φυσικά να βρίσκεται όσο περισσότερες ώρες μπορούσε στο καταθετήριο της ψυχής της, το κατάστημα που με τόσο μεράκι είχε καταφέρει να κάνει σημείο αναφοράς της καρναβαλίστικης Κύπρου.

Ο σημερινός ιδιοκτήτης Μάριος Δρουσιώτης μάς είπε ότι από την εποχή που με τον Καρυδά, (μεταφορέα της εποχής), έστελναν στολές σε ολόκληρη την Κύπρο –με ειδικές βαλίτσες μεταφοράς και πληρώνοντας εισιτήριο θέσης επιβάτη–, μέχρι τις μέρες μας, έχοντας περάσει πια 50 χρόνια το κατάστημα Μασκέ Αμαλίας έχει εδραιωθεί. Ρωτώντας τον κ. Δρουσιώτη πώς αντεπεξέρχεται το κατάστημα τις περιόδους εκτός καρναβαλιού μας είπε ότι υπάρχει συνεργασία με σχολεία, που ενοικιάζουν στολές για τα θεατρικά τους έργα, τις ειδικές εκδηλώσεις τους (1η Απριλίου, 25η Μαρτίου κτλ.), αλλά και με κανάλια για σκοπούς τηλεοπτικών παραγωγών, και ερασιτεχνικά θέατρα και θιάσους για τις παραστάσεις τους.

b_15_amalia1

Το βραβείο που έγραψε ιστορία κέρδισε και μία θέση στα πρωτοσέλιδα της εποχής τον Φεβρουάριο του 1969 (εφ. Αγώνας 19 Φεβρουαρίου 1969).

Το Κυπριακό… αλλιώς
Ο σύζυγος της κ. Αμαλίας Παντελάκης Δρουσιώτης εργαζόταν στο περίφημο τότε ξενοδοχείο Λήδρα Πάλας και οι καθημερινές παραστάσεις του ήταν γεμάτες εικόνες πολιτικών, επιφανών Κυπρίων, αλλά και εκδηλώσεις. Τον Φεβρουάριο του 1969 με τη λήξη της δεύτερης φάσης των διακοινοτικών, οι συνομιλητές Κληρίδης και Ντενκτάς σε κοινή δήλωσή τους διατύπωναν «συγκρατημένη αισιοδοξία», για μία ειρηνική συμβίωση Ε/κ και Τ/κ, τα πήγαινε έλα των δύο ηγετών στο Λήδρα Πάλας ήταν συνεχή και εντατικά, πράγμα που ο κ. Παντελάκης μετέφερε στο σπίτι του, εκφράζοντας ίσως και την αγωνία του για το μέλλον του νησιού. Η κ. Αμαλία, δημιουργική και ευφάνταστη, σκέφτηκε τα πράγματα αλλιώς, να ντύσει τα δύο της παιδιά, τα δύο αδέλφια Μάριο και Φίλιππο, Γλαύκο Κληρίδη και Ραούφ Ντενκτάς αντίστοιχα, έχοντας ίσως στο πίσω μέρος του μυαλού της ότι και οι δύο ηγέτες μοιράζονταν τον ίδιο τόπο, όπως τα δύο παιδιά το παιδικό τους δωμάτιο. Μπήκαν μπροστά, λοιπόν, βελόνες και σακοράφες, υφάσματα και κλωστές, περούκες και χαρτοφύλακες φερμένα από το εξωτερικό από την κ. Αμαλία, φαντασία και μεράκι, και τα δύο παιδιά παρουσιάστηκαν ως Κληρίδης και Ντενκτάς στις 13 Φεβρουαρίου του 1969 στο αποκριάτικο πάρτι του ΑΠΟΕΛ στο Λήδρα Πάλας. Μάλιστα, όπως μας αφηγήθηκε ο κ. Μάριος ο κάθε αδελφός κατέφθασε στο ξενοδοχείο ξεχωριστά με αυτοκίνητο που τους αποβίβασε στην κεντρική είσοδο του Λήδρα Πάλας, αναπαριστώντας κατά κάποιο τρόπο τις συνομιλίες της περιόδου. Η εμφάνιση αυτή, όπως είναι φυσικό, έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση σε όλους, δίνοντας στα δύο αδέλφια το πρώτο βραβείο σε σχετικό διαγωνισμό του χορού. Βέβαια, η μαεστρία της κ. Αμαλίας κατάφερε να πάρει και το δεύτερο βραβείο του διαγωνισμού, αφού οι αδελφές του βραβεύτηκαν ως Δαίδαλος και Ίκαρος.

hom_15-01

Οι νικητές της βραδιάς.

  Η Καθημερινή Κύπρου, 15 Φεβρουαρίου 2015

Απάνεμα μεσαιωνικά λιμάνια

Οδοιπορικό στα σημαντικότερα μεσαιωνικά λιμάνια του βορείου Αιγαίου και Μαύρης Θάλασσας

Olkas

Έγινε τη Δευτέρα η παρουσίαση του ντοκιμαντέρ Ολκάς στην αίθουσα του κινηματοθεάτρου Παλλάς στη Λευκωσία. Το πρόγραμμα Ολκάς, με επίκεντρο το λιμάνι της Κωνσταντινούπολης έβαλε πλώρη για 45 λιμάνια του Βορείου Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας, παρουσιάζοντας την ιστορία των λιμανιών-πόλεων αυτών και την ιστορική και πολιτιστική τους αξία.

ΣΕΒΑΣΤΟΥΠΟΛΙΣ - ΧΕΡΣΟΝΗΣΟΣ - ΤΑΥΡΙΚΗ  -  ΚΡΙΜΑΙΑ 2

Σεβαστούπολη, Χερσόνησος Ταυρικής, Κριμαία

Η παρουσίαση του εκπαιδευτικού αυτού ντοκιμαντέρ πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την Πρεσβεία της Ελλάδας, την Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και η Κυπριακή Επιτροπή Βυζαντινών Σπουδών, και πραγματικά επρόκειτο για μία εξαιρετική δουλειά, που ανέδειξε την πλούσια και πολυσήμαντη προσφορά των πόλεων αυτών.

ΤΣΙΧΙΣΖΝΤΙΡΙ-ΠΕΤΡΑ  - ΓΕΩΡΓΙΑ

Τσιχισζντίρι, Πέτρα, Γεωργία

Στην παρουσίαση σύντομους χαιρετισμούς απηύθυναν εκπρόσωποι του Έλληνα πρέσβη, εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών της Κύπρου και η διευθύντρια του Ευρωπαϊκό Κέντρο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων Αναστασία Τούρτα. Σύντομη παρουσίαση του όλου εγχειρήματος έκαναν οι βυζαντινολόγοι Φλώρα Καραγιάννη, υπεύθυνη του Έργου Ολκάς και Χαράλαμπος Χοτζάκογλου, πρόεδρος της Εταιρείας Κυπριακών Σπουδών. Τονίστηκε από όλους η σημαντικότητα της θάλασσας και των όσων αυτή μεταφέρει, ιδέες, ανθρώπους και εμπορεύματα. Επισημάνθηκε επίσης η σπουδαιότητα του έργου, μιας και εκτός της επιστημονικής αξίας του, το όλο εγχείρημα έχει αδιαμφισβήτητα και πολιτιστική αξία, καθιστώντας το έτσι πολύτιμο εργαλείο για την ανάδειξη της πολιτιστικής υπεραξίας του κάθε  λιμανιού/πόλης και το πώς αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί προς όφελος των τοπικών κοινοτήτων.

ΟΔΗΣΣΟΣ - Belgorod Dnestrovsky -- ΟΥKΡΑΝΙΑ 2

Belgorod Dnestrovsky, Οδησσός

Το ντοκιμαντέρ είναι ένα οδοιπορικό στα σημαντικότερα μεσαιωνικά λιμάνια του βορείου Αιγαίου και της Μαύρης Θάλασσας, κάνοντας τον περίπλου των ακτών της Θεσσαλονίκης και φτάνοντας έως τα λιμάνια της  Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Ουκρανίας, Κριμαίας και Γεωργίας, με τελικό  προορισμό το κατ’ εξοχήν μεσαιωνικό λιμάνι, αυτό της Κωνσταντινούπολης. Σε κάθε λιμάνια που πιάνει η Ολκάδα αναδεικνύονται τα μνημεία της πόλης, αρχαιολογικές θέσεις και τα σημαντικότερα αξιοθέατά της. Το ντοκιμαντέρ είναι παραγωγή του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και της εταιρείας παραγωγής Tech & Tact.

ΜΠΑΤΟΥΜΙ - ΓΕΩΡΓΙΑ1

Μπατούμι, Γεωργία

Το πρόγραμμα «Ολκάς. Από το Βόρειο Αιγαίο στη Μαύρη Θάλασσα. Μεσαιωνικά λιμάνια στους θαλάσσιους δρόμους της Ανατολής» εξερεύνησε 45 μεσαιωνικά λιμάνια από το Βόρειο Αιγαίο έως τη Μαύρη Θάλασσα με πρωτοβουλία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων. Το Έργο υλοποιήθηκε με τη συνεργασία φορέων από έξι χώρες (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουκρανία, Γεωργία και Τουρκία). Στο ντοκιμαντέρ, καθώς και στον έντυπο κατάλογο, αλλά και στις φωτογραφικές εκθέσεις παρουσιάζεται εκτενώς το βυζαντινό παρελθόν των λιμανιών-πόλεων των ακτών της Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Ουκρανίας, Κριμαίας και Γεωργίας.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΖΑ - ΡΟΥΜΑΝΙΑ

Κωνστάντζα, Γεωργία

Στόχος των διοργανωτών είναι η ολκάδα να πιάσει λιμάνι και στην Κύπρο, μιας και τα λιμάνια της Κύπρου διαδραμάτισαν σημαντικότατο ρόλο στη μετακίνηση ανθρώπων, εμπορευμάτων και ιδεών στην ανατολική Μεσόγειο και όχι μόνο. Άλλωστε, το καλύτερα σωζόμενο ναυάγιο τύπου ολκάδας είναι συνυφασμένο άμεσα με την Κύπρο, και σήμερα βρίσκεται, δυστυχώς, εγκλωβισμένο στο κατεχόμενο κάστρο της Κερύνειας.

ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΟΥΡΟΥΠΑΚΗΣ

http://www.kathimerini.com.cy/index.php?pageaction=kat&modid=1&artid=190326#

 

 

Οι αρσακειάδες της Κύπρου συστήνονται

det_arsakeiades_4

Ο χαλκέντερος ερευνητής και ιστοριοδίφης Αριστείδης Κουδουνάρης έδωσε ακόμη έναν πολύτιμο τόμο στο φιλίστορο κοινό, αλλά και σε όλους όσοι επιθυμούν να γνωρίσουν λίγα περισσότερα πράγματα για τις αρσακειάδες της Κύπρου. Η τόμος αυτός έρχεται να συμπληρώσει τις δύο προηγούμενες εκδόσεις του συγγραφέα σχετικά με τη συμβολή του Αρσακείου στην παιδεία της Κύπρου (α. «Συμβολή του Αρσακείου στην Παιδεία της Κύπρου», Επιστημονική Επετηρίς Κυπριακής Εταιρείας Ιστορικών Σπουδών 8 (2008) και β. «Συμβολή του Αρσακείου στην Παιδεία της Κύπρου», πρακτικά Δ΄ Κυπρολογικού Συνεδρίου, τ. Γ-1 (2012).

Ο νέος τόμος του Αριστείδη Κουδουνάρη κάνει γνωστές στο ευρύ κοινό 97 Κύπριες Αρσακειάδες που εκπαιδεύτηκαν σε ένα από τα πιο γνωστά εκπαιδευτικά ιδρύματα του ελληνικού χώρου, το Αρσάκειο, το σχολείο που ίδρυσε η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία Αθηνών, και βρήκε στην πορεία προστάτη και μέγα ευεργέτη τον Ηπειρώτη Απόστολο Αρσάκη, ο οποίος ζούσε στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας και το 1850 χρηματοδότησε την ολοκλήρωση των εργασιών ανοικοδόμησης του κτηρίου, οπότε και μετονομάζεται σε «Αρσάκειον».

Arsakeio_1Στο Αρσάκειον Γυμνάσιον φοίτησαν πολλές θυγατέρες Κυπρίων που με το πέρας των σπουδών τους επέστρεψαν στη γενέτειρά τους ή τόπο καταγωγής τους μεταλαμπαδεύοντας τις γνώσεις που έλαβαν. Σε εποχές ταραγμένες και έντονων πολιτικών διεργασιών η δραστηριοποίηση των γυναικών αυτών στάθηκε καταλύτης ώστε να μην εδραιωθούν ιδέες που διατάρασσαν την ιστορικότητα του νησιού.

Οι αρσακειάδες της Κύπρου άμα τη αφίξει τους στο νησί αιμοδότησαν τα παρθεναγωγεία του νησιού με προσοντούχες δασκάλες, ικανές να εκπαιδεύσουν τα νεαρά κορίτσια με ό,τι ήταν απαραίτητο, σύμφωνα πάντα με τα δεδομένα και τα ήθη της εποχής. Μερικές από τις πιο σημαντικές αρσακειάδες είναι η Περσεφόνη Παπαδοπούλου, Αθηναΐς Χριστοφάκη Λανίτου, Ερατώ Καρύκη, Κατίνα Αντωνιάδου και άλλες πολλές, οι οποίες φώτισαν γενιές ολόκληρες Κυπρίων κορασίδων.

Arsakeio1

Στο τόμο βιογραφούνται σχεδόν 100 αρσακειάδες, με στοιχεία που ο συγγραφέας αρύεται από διάφορες πηγές, αλλά και από απογόνους των γυναικών αυτών, φέρνοντας στο φως χρήσιμες πληροφορίες που συμπληρώνουν όσα γνωρίζουμε για τις γυναίκες αυτές, και σε πολλές περιπτώσεις γίνονται αφορμή για περαιτέρω έρευνα και εμβάθυνση. Τα σύντομα βιογραφικά σημειώματα των αρσακειάδων χωρίζονται σε δύο τμήματα, στο πρώτο βιογραφούνται οι αρσακειάδες της πρώτης περιόδου και στο δεύτερο εκείνες της νεότερης εποχής, καταδεικνύοντας την αδιάλειπτη παρουσία της Κύπρου στο Αρσάκειο.

Ο τόμος συμπληρώνεται από ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον φωτογραφικό παράρτημα, όπου παρουσιάζονται φωτογραφικά πορτρέτα των μαθητριών του Αρσακείου, απολυτήρια και άλλα ιστορικά τεκμήρια της κυπριακής παρουσίας στο Αρσάκειον Γυμνάσιον.

Το νέο πόνημα του Αριστείδη Κουδουνάρη που αφορά τις κύπριες αρσακειάδες οπωσδήποτε έρχεται να συμπληρώσει τις γνώσεις μας σχετικά με τις ενδιαφέρουσες προσωπικότητες των γυναικών αυτών που με κόπο πολύ γαλούχησαν γενεές ολόκληρες κυπρίων γυναικών. Ο συγγραφέας με την έκδοση του παρόντος τόμου αποδίδει τρόπον τινά τις οφειλόμενες ευχαριστίες ολόκληρης της Κύπρου για τον συνεχή και δύσκολο αγώνα των γυναικών αυτών που ανασήκωσαν στους ώμους τους το φορτίο της μόρφωσης των γυναικών του νησιού και της διατήρησης και διαιώνισης της ελληνικής παιδείας στην Κύπρο.

Απόστολος Κουρουπάκης, Καθημερινή Κύπρου, 9/11/2014

 

Όταν η αγωνία μετουσιώνεται σε Τέχνη

DSC09929

Ξύλινη παιχνιδοκατασκευή κρατουμένου. (Hashomr Hatzair / Yad Yaari and Moreshet)

         Ένας μικρόκοσμος που έζησε σχεδόν 10 χρόνια σε μουντά στρατόπεδα                        κατάφερε να χρωματίσει τη ζωή του, περιμένοντας το αύριο.

Μερικοί από αυτούς, φιλότεχνοι όντες ή εξ ανάγκης καλλιτέχνες, σχεδίασαν και ζωγράφισαν έργα που ακολουθούσαν καλλιτεχνικές τάσεις και ρεύματα της Ευρώπης, με ή χωρίς αναφορές στο ερεβώδες πρόσφατο παρελθόν τους.

Πέρασαν χρόνια πολλά έως ότου ο άνθρωπος καταφέρει, αν βέβαια είμαστε σίγουροι ότι τα έχει καταφέρει, να εξορκίσει μακριά φυλετικές, θρησκευτικές ή άλλες προκαταλήψεις και να θεωρεί δεδομένα απαράδεκτη την κάθε μορφή ρατσισμού ή άλλη διάκριση. Τα αυτά ισχύουν και για τον απολυταρχισμό/φασισμό σε όλες τις σφαίρες του δημόσιου βίου.

Η 9η Νοεμβρίου έχει καθιερωθεί ως Διεθνής Ημέρα κατά του Φασισμού και του Αντισημιτισμού, θέλοντας να υπενθυμίζει σε όλους την τραγική νύκτα των Κρυστάλλων, εκείνο το ζοφερό βράδυ της 9ης Νοεμβρίου 1938. Μία ημέρα που θα πρέπει να αφυπνίζει τη συνείδηση του καθενός μας, ώστε να γνωρίζουμε το παρελθόν, αποφεύγοντας την επανάληψη τραγικών λαθών και καταστάσεων.

DSC09928 DSC09933Με αφορμή, λοιπόν, την παγκόσμια αυτή ημέρα η παρουσίαση της Έκθεσης με έργα Εβραίων κρατουμένων στην Κύπρο μετά το τέλος του Β΄ παγκοσμίου πολέμου είναι ίσως μία καλή ευκαιρία να συναντηθούν δύο διαφορετικά κοινά. Την προηγούμενη Τετάρτη (29/10) εγκαινιάστηκε στα Μουσεία του Παγκυπρίου Γυμνασίου η έκθεση «Άγνωστες πτυχές της Ιστορίας: έργα τέχνης Εβραίων προσφύγων από τα βρετανικά στρατόπεδα κράτησης στην Κύπρο». Τα έργα τέχνης αυτά φιλοτεχνήθηκαν από κρατούμενους Εβραίους σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Κύπρο, στον Καράολο Αμμοχώστου, τη Δεκέλεια και την Ξυλοτύμπου. Σε 12 στρατόπεδα, τα οποία βαπτίστηκαν «Θερινές Κατασκηνώσεις/Summer Camps», 52.000 περίπου Εβραίοι κρατήθηκαν από τον Αύγουστο του 1946 έως τον Φεβρουάριο του 1949, οπότε και οι τελευταίοι κρατούμενοι απελευθερώθηκαν και μετέβησαν στο νεοϊδρυθέν κράτος του Ισραήλ.

Τα έργα τέχνης αυτά είχαν ήδη εκτεθεί στο στρατόπεδο της Ξυλοτύμπου τον Οκτώβριο του 1947. Λίγο καιρό αργότερα, τον Απρίλιο του 1948, η έκθεση μεταφέρθηκε στο Τελ Αβίβ, στην Katz Art Gallery, και σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής τα έργα απεικονίζουν τη ζωή πίσω από τα συρματοπλέγματα. Έκτοτε όμως τα έργα τέχνης και τα υπόλοιπα χειροτεχνήματα των κρατουμένων στα στρατόπεδα αποθηκεύτηκαν για να περάσουν στη λήθη της ιστορίας. Όπως μας είπε η κ. Sigal Harari, σύζυγος του πρεσβευτή του Ισραήλ στη Λευκωσία και μία εκ των επιμελητών της Έκθεσης, η εύρεση και η επανέκθεση των έργων στην Κύπρο τη γεμίζει με πολλή χαρά, και επαναφέρει στο φως την καλλιτεχνική οπτική, αλλά και τις χειροτεχνικές δεξιότητες μερικών από τους κρατούμενους.

DSC09938

Ακουαρέλα του Haim Barkani που δείχνει την έλλειψη νερού στα στρατόπεδα. (Hashomr Hatzair / Yad Yaari and Moreshet)

Αυτή η έκθεση σύμφωνα με τον έφορο των Μουσείων και έτερο επιμελητή της Έκθεσης κ. Μιχάλη Φαντάρο έχει ιδιαίτερη αξία για την Κύπρο, μιας και επιτρέπει στο κοινό να ψηλαφίσει τους ιστορικούς δεσμούς του νησιού με το γειτονικό Ισραήλ, ενώ από την άλλη πρόκειται για ένα αξιόλογο καλλιτεχνικό γεγονός, μιας και δημιουργείται ένα οξύμωρο σχήμα απλής καλλιτεχνικής έκφρασης, οπου στο ένα σκέλος υπάρχει το τραγικό παρελθόν και στο άλλο η καλλιτεχνική έκφραση.

DSC09940

Τα εκθέματα

Μέσα από τα εκθέματα μπορεί κανείς να διαπιστώσει ποιος ήταν ήδη καλλιτέχνης, ποιος μπορούσε να γίνει τέτοιος και ποιος έδινε όλη την ενέργειά του σε δημιουργικές χειροτεχνίες, αποδιώχνοντας έτσι άσχημες μνήμες, αεργία και οκνηρία. Πολλοί, λοιπόν από τους κρατούμενους αξιοποίησαν τις τεχνικές τους γνώσεις, δημιουργώντας πανέμορφα και κομψά χειροτεχνήματα. Η λεπτομέρειά τους συγκλονιστική, αρκεί να κοιτάξει κάποιος προσεκτικά το μεταλλικό τρακτέρ και το ομοίωμα καραβιού που εκτίθενται. Άλλοι με καλλιτεχνικές τάσεις και παιδεία φιλοτεχνούν ακουαρέλες, σκίτσα κ.ά. Ωστόσο, ακόμη και όσοι δεν είχαν την εμπειρία ή τις γνώσεις έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό για να φτιάξουν το δικό τους έργο, το κέντημα με τον ζωδιακό κύκλο που αντιγράφει την κεντρική παράσταση μωσαϊκού δαπέδου από τα ερείπια συναγωγής στο Beth Alpha (Ισραήλ), που χρονολογείται στον 3ο – 6ο αι. μ.Χ. είναι ένα καλό παράδειγμα.

DSC09922Έτσι, κατά την περίοδο της εδώ αναγκαστικής τους διαμονής μερικοί από τους κρατούμενους, έχοντας επιζήσει από άλλα στρατόπεδα συγκέντρωσης, και αδιάψευστοι μάρτυρες τη Shoah, της Καταστροφής, έδωσαν μορφή και χρώμα σε όσα αποτρόπαια είχαν ζήσει τα προηγούμενα χρόνια, αλλά και όσα συνέχιζαν να βιώνουν στα στρατόπεδα των Βρετανών στην Κύπρο και φυσικά την ελπίδα για ένα πιο φωτεινό μέλλον.

Πολλοί από αυτούς είχαν την καλλιτεχνική παιδεία και φιλοτέχνησαν πραγματικά αξιόλογα έργα, συνεχίζοντας την επιτυχή καλλιτεχνική τους πορεία και αργότερα, ελεύθεροι πια στο Ισραήλ. Ο Shraga Weil, ο Shmuel Katz και ο Haim Barkani κ.ά. είναι ίσως από τους πιο γνωστούς, οι οποίοι σε νεαροί ακόμη ηλικία δημιούργησαν εξαιρετικής ποιότητας έργα και τα οποία εξέθεσαν στην Έκθεση της Ξυλοτύμπου.

10808029_10204773184786929_747879946_nΟι ακουαρέλες που εκτίθενται, έργα των Shmuel Katz και Haim Barkani, αποτυπώνουν με απίστευτα καλλιτεχνικό τρόπο την έλλειψη νερού, το οποίο ταλάνιζε τους κρατουμένους ή τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης στα στρατόπεδα. Τα δε σκίτσα του Shraga Weil εκτός από τη λεπτότητα και την αρμονία των γραμμών δείχνουν με απίστευτα ρεαλιστικό τρόπο μορφασμούς και εκφράσεις των ανθρώπων των στρατοπέδων. Επίσης, εκτός από τις στιγμές καθημερινότητας που αναπαριστώνται στα σκίτσα του Weil μπορεί να διακρίνει κανείς την ελπίδα για το μέλλον (χαρακτηριστικό το σκίτσο με τα δύο παιδιά που φυτεύουν δέντρο μεταξύ των παραγκών).

DSC09934Ένα από τα ενδιαφέροντα στοιχεία της έκθεσης είναι η ανάδειξη της ανάγκης αυτών των ανθρώπων να εκφραστούν, είτε είχαν το ταλέντο είτε όχι. Χρησιμοποιούσαν λοιπόν κάθε πρόσφορο αντικείμενο και υλικό, μεταμορφώνοντάς το σε ένα μικρό έργο τέχνης, απόδειξη της ικανότητας του ανθρώπου, όταν θέλει, ό,τι πιάνει να το κάνει τέχνη (το κέντημα σε σακί αλευριού που εκτίθεται είναι ένα έξοχο παράδειγμα).

Untitled-1

Κέντημα επάνω σε σακί αλευριού με την Κύπρο και την υψηλή εποπτεία των Βρετανών. (Zonder Shmual, Israel)

Η Έκθεση μπορεί να ξυπνήσει μνήμες και στις δύο πλευρές της ανατολικής Μεσογείου. Από τη μία, στο Ισραήλ, μία απλή γυναίκα, εντελώς ανυποψίαστη για το γεγονός, συγκινήθηκε όταν έμαθε ότι η μητέρα της κ. Sigal Harari θα επισκεφθεί την Κύπρο με αφορμή τα εγκαίνια της Έκθεσης, αφού και η ίδια είχε γεννηθεί στην Κύπρο εκείνα τα δύσκολα χρόνια. Από την άλλη, στην Ξυλοτύμπου οι γεροντότεροι θυμούνται ολοκάθαρα τους ανθρώπους εκείνους και τις σχέσεις τους. Μικροϊστορίες ακούγονται ακόμα στο χωριό για ανθρώπους που κρυφά κυκλοφορούσαν στα στρατόπεδα για να προσφέρουν νερό ή άλλη βοήθεια στους κρατούμενους.

Η έκθεση φιλοξενείται στα Μουσεία Παγκυπρίου Γυμνασίου, στο οποίο διοργανώνονται και Προγράμματα Εκπαιδευτικής Επιμόρφωσης. Η παρούσα Έκθεση εντάσσεται στην εκπαιδευτική πολιτική των Μουσείων και όσα σχολεία Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης επιθυμούν μπορούν να επικοινωνήσουν με το Μουσείο ώστε να λάβουν μέρος στο συγκεκριμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Πληροφορίες τηλ. 22466014 / email pgmuseum@cytanet.com.cy.

Ώρες επίσκεψης

Δευτέρα-Τρίτη, Πέμπτη-Παρασκευή 09:00-15:30. Τετάρτη 09:00-17:00 και Σάββατο 09:00-13:00, Γωνία οδών Αγίου Ιωάννη και Θησέως, παραπλεύρως Παγκυπρίου Γυμνασίου. Διάρκεια Έκθεσης έως 12/12/2014. Στην Έκθεση υπάρχει η δυνατότητα ξενάγησης στα ελληνικά, στα αγγλικά και στα εβραϊκά. Η Έκθεση γίνεται σε συνεργασία των Μουσείων του Παγκυπρίου Γυμνασίου με την Πρεσβεία του Ισραήλ στην Κύπρο, με τη συνεισφορά των Κέντρων Μελετών και Τεκμηρίωσης Hashomer HaTzair – YadYaari και Moreshet.

 ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ ΚΟΥΡΟΥΠΑΚΗΣ, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΥΠΡΟΥ, 9/11/2014

 TEX_20141109_01-1