Λογοτεχνικά ανάλεκτα Κύπρου

  • Παρουσίαση του βιβλίου «Εν ειναλίη Κύπρω έσσετ’ αοιδός. Μελετήματα για την κυπριακή λογοτεχνία», του καθηγητη Θεοδόση Πυλαρινού.

Το Σπίτι της Κύπρου, στην Αθήνα, συνεχίζοντας το δραστήριο έργο του χρηματοδότησε την έκδοση ενός ακόμη τόμου, όπου περιέχονται διάφορες μελέτες σχετικές με την κυπριακή λογιοσύνη. Συγγραφέας του βίβλου αυτού είναι ο Θεοδόσης Πυλαρινός, καθηγητής της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, ο οποίος, πέραν των άλλων ερευνητικών ενδιαφερόντων του (γλωσσικό ζήτημα, επτανησιακή σχολή), είναι γνωστό ότι τρέφει ιδιαίτερη αγάπη στα κυπριακά γράμματα, τα οποία καλλιεργεί συστηματικά. Τα σχετικά με την κυπριακή λογιοσύνη εν γένει εργάτου είναι πολλά: «Πολυξένη Λοϊζιάς: Τα Έργα» – σε συνεργασία με τη φιλόλογο Γιώτα Παρασκευά-Χατζηκώστα (2012), «Ιμερτής Κύπρου έπεα: η ποίηση της Κλαίρης Αγγελίδου» (2008), «Για τον Χαραλαμπίδη, κριτικά κείμενα» (2009), «Μεθιστορία, μύθος και ιστορία στην ποίηση του Κυριάκου Χαραλαμπίδη» (2007), για το οποίο του απονεμήθηκε και το κρατικό βραβείο δοκιμίου στην Κύπρο, είναι μόνο μερικά από αυτά. Η δημοσίευση, λοιπόν, του τόμου, »Εν ειναλίη Κύπρο έσσετ’ αοιδός. Μελετήματα για την κυπριακή λογοτεχνία», είναι μία ακόμα συνεισφορά του κ. Πυλαρινού στα κυπριακά εκδοτικά πράγματα. Στον τόμο αυτό περιλαμβάνονται μελέτες που ο συγγραφέας είχε δημοσιεύσει παλαιότερα σε κυπριακά, κυρίως, αλλά και ελλαδικά περιοδικά, καθώς και νέες, πρωτοτυπες εργασίες του που αφορούν σημαντικές μορφές των κυπριακών γραμμάτων. Στον τόμο πραγματεύεται και τη λογοτεχνική παραγωγή Κυπρίων στην Αίγυπτο αλλά και στην Ελλάδα. Το χρονολογικό εύρος των μελετών του τόμου καλύπτει σχεδόν έναν αιώνα, από τα πρώτα χρόνια της αναγέννησης των κυπριακών γραμμάτων, στα τέλη του 19ου αιώνα, έως και τον ιδιαίτερα παραγωγικό 20ό αιώνα Μέσα από αυτή την πορεία, πολλά και μεγάλα ονόματα άφησαν ανεξίτηλο το στίγμα τους στα κυπριακά λογοτεχνικά, και όχι μόνο, δρώμενα, π.χ. Βασ. Μιχαηλίδης, Δημ. Λιπέρτης, Κυπριανός Κιτίου, Πολυξένη Λοϊζιάς, Τεύκρος Ανθίας κ.ά., που έθεσαν τα θεμέλια της νέας κυπριακής λογοτεχνικής παράδοσης, αλλά και άξιοι συνεχιστές τους όπως οι Κυριάκος Χαραλαμπίδης και Ανδρέας Παστελλάς.

Μέσα από τις σελίδες του εν λόγω τόμου

διαγράφεται η λογοτεχνική παραγωγή ενός αιώνα.

Ο τόμος έχει χωριστεί από τον συγγραφέα σε τρεις κατηγορίες, με την καθεμία να αποτελεί έναν κρίκο, δημιουργώντας έτσι μία αλυσίδα πνευματικής δημιουργίας, με μελέτες άλλοτε σύντομες, άλλοτε πιο εκτενείς. Στον τόμο υπάρχουν μελετήματα για τον πρωτοπόρο της κυπριακής ποίησης, Βασίλη Μιχαηλίδη, τον ευφυή διαλεκτικό ποιητή Δημήτρη Λιπέρτη και τους μεταγενέστερους και λιγότερο θα λέγαμε γνωστούς στο ευρύ, τουλάχιστον, κοινό, Μενέλαο Φραγκούδη και Νίκο Νικολαΐδη. Δεν λείπουν οι μελέτες για λογοτέχνες-δασκάλους και άλλους φωτισμένους Κυπρίους, οι οποίοι στον εκπνέοντα 19ο αιώνα είχαν ήδη δώσει δείγματα γραφής και λογοτεχνικών, και σε ορισμένες περιπτώσεις όχι μόνο, προθέσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η περίπτωση της Λεμεσιανής λογίας Πολυξένης Λοϊζιάδος, που δούλεψε άοκνα για περισσότερο από πενήντα χρόνια, αφήνοντας ένα σπουδαίο έργα. Ενδιαφέρουσα η περίπτωση του Σουρή της Κύπρου, του Ιωάννη Περδίου, αλλά και άλλων. Ο τόμος περιέχει, επίσης, μελετήματα για την περίοδο του Μεσοπολέμου, κατά την οποία στην Κύπρο υπήρξε πολύπλευρη ζύμωση, με τα γράμματα να εκπροσωπούνται από σημαντικές μορφές. Όπως τον Θ(ε)οδόση Πιερίδη, τον Ηρακλή Αποστολίδη, τον Τεύκρο Ανθία, τον Παύλο Κριναίο Μιχαηλίδη κ.ά. Η συλλογή των μελετημάτων κλείνει με δύο σύντομες μελέτες που αφορούν δύο ζώντες λογοτέχνες της Κύπρου, τον φιλόλογο, δάσκαλο και λογοτέχνη, ποιητή Ανδρέα Παστελλά και τον ποιητή Κυριάκο Χαραλαμπίδη. Δύο μορφές της κυπριακής ποίησης, που με τις μεταπολεμικές αγωνίες τους έδωσαν άλλη πνοή στα λογοτεχνικά πράγματα της πολύπαθης νήσου Κύπρου.

DSC09378

Αν και με διαφορετικούς ο καθένας τρόπους, αμφότεροι σηματοδότησαν τις μνήμες των Κυπρίων και μη αναγνωστών τους. Μέσα από τις σελίδες, λοιπόν, του τόμου φαίνονται όλες εκείνες οι συνιστώσες, οι οποίες έκαναν μοναδικούς τους Κύπριους αυτούς λογίους, ποιες ήταν οι προσλαμβάνουσές τους και ποιοι οι σκοποί τους, πώς εντάσσονταν στο πολιτικό πλαίσιο της εποχής τους και πώς η περιρρέουσα ατμόσφαιρα επηρέασε το έργο τους (Παστελλάς και αγώνας της ΕΟΚΑ, η εισβολή και ο Χαραλαμπίδης, εθνικό- πατριωτικό έργο του Μιχαηλίδη και η αναζωογόνηση της κυπριακής διαλέκτου). Οι επί μέρους μελέτες του τόμου είναι, θα λέγαμε, επιστημονικές ψηφίδες που έρχονται για να καλύψουν και να συμπληρώσουν κενά ή να διαφωτίσουν ακόμη περισσότερο το κυπριακό λογοτεχνικό ψηφιδωτό. Ο συγγραφέας σε συνδυασμό με άλλες δευτερεύουσες βιβλιογραφικές πηγές χρησιμοποίησε και ποικίλο αρχειακό υλικό, καθώς και τον Τύπο της εποχής, εργαλεία έρευνας που αξιοποιήθηκαν κατάλληλα, έχοντας ως αποτέλεσμα μία, κατά το δυνατόν, πληρέστερη παρουσίαση και τεκμηρίωση των ζητημάτων που εμπεριέχονται στον τόμο. Οι εργασίες είναι δοσμένες με εύληπτο και μεθοδικό τρόπο, και καθιστούν τον τόμο ένα χρήσιμο εκπαιδευτικό, καθώς και επιστημονικό εργαλείο στα χέρια όσων ασχολούνται με τα λογοτεχνικά ζητήματα. Αποτελεί δε και ένα ενδιαφέρον ανάγνωσμα για τους μη ειδικούς, ένα σημαντικό χαρακτηριστικό του βιβλίου, αφού με τρόπο απλό, όχι όμως απλοϊκό, δίνονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της κυπριακής λογοτεχνίας και των δημιουργών της. Το εν λόγω βιβλίο είναι υποψήφιο για το κρατικό βραβείο λογοτεχνίας, στην κατηγορία «Μελέτη για τη Λογοτεχνία και τον Πολιτισμό της Κύπρου από μη Κύπριο Συγγραφέα».

DSC09382

Τα περιέχομενα του τόμου.

DSC09392

Τα περιέχομενα του τόμου.

Απόστολος Κουρουπάκης, εφ. Καθημερινή Κύπρου, 20.05.2012

Σημ. 1. Τελικά το έργο βραβεύτηκε με το βραβείο μελέτης για τη λογοτεχνία και τον πολιτισμό της Κύπρου από μη Κύπριο συγγραφέα (για την τριετία 2009-2011). Δόθηκε εξ ημισείας με τον Αλέξη Ζήρα για το έργο Όψεις της κυπριακής πεζογραφίας 1900-2000 (εκδόσεις Αίπεια – Σπίτι της Κύπρου και Πάπυρος 2010).

Σημ. 2. Ο λογοτέχνης και δάσκαλος Ανδρέας Παστελλάς απεβίωσε τον Φεβρουάριο του 2013. Δες αφιέρωμα στον λόγιο Ανδρέα Παστελλά εδώ: Ανδρέας Παστελλάς: Ένας άξιος δάσκαλος και βαθυστόχαστος πνευματικός άνθρωπος

 

Advertisements

One thought on “Λογοτεχνικά ανάλεκτα Κύπρου

  1. Παράθεμα: Ανδρέας Παστελλάς: Ένας άξιος δάσκαλος και βαθυστόχαστος πνευματικός άνθρωπος | Εργαστήριον

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s