Οίνος κυπριακός ή κουμανταρία

Μία ομιλία στη Φλωρεντία που έγινε βιβλίο το 1772 για το γλυκό κρασί της Κύπρου

Του Απόστολου Κουρουπάκη

Η Κύπρος ανέκαθεν προσέλκυε περιηγητές από όλη την Ευρώπη, οι οποίοι επιθυμούσαν να γνωρίσουν από κοντά την ιστορία της, τα παλάτια της και τους καθεδρικούς ναούς των πόλεών της. Tο αβαείο του Πέλα Παις και γενικά να ανακαλύψουν κάθε τι που αφορούσε την ιστορία της. Η κυπριακή ιστορία και οι δυτικές καταβολές των Λουζινιανών ήταν αρκετά γνωστές στα μεγάλα σαλόνια των ευγενών της Γηραιάς Ηπείρου, μάλιστα ο βασιλιάς Πέτρος Α΄ απόλαυσε κουμανταρία στο Δημαρχείο του Λονδίνου το 1363, παρέα με άλλους τέσσερις βασιλιάδες, άλλωστε οι γαλαζοαίματοι και οι ευγενείς της Ευρώπης το προτιμούσαν ιδιαίτερα. Ωστόσο, αν και τα προϊόντα της ήταν γνωστά και σε ορισμένες περιπτώσεις άκρως επιθυμητά από μεγάλους ευγενείς οίκους, λίγοι γνώριζαν λεπτομέρειες και ακόμη λιγότεροι ότι μπορούσαν να παραδειγματιστούν και να πειραματιστούν, φέρνοντας την καλλιέργειά τους στη χώρα τους. Αυτό ήθελε να κάνει και ο συγγραφέας ενός ειδικού βιβλίου, ο Τζοβάνι Μαρίτι, ο οποίος, αφού είχε μιλήσει στην Ακαδημία Γεωργόφιλων της Φλωρεντίας σχετικά με το κρασί της Κύπρου, θέλησε να εκδώσει σε τόμο την ομιλία τους και να παρακινήσει τους Φλωρεντινούς να δοκιμάσουν και στη γη τους την καλλιέργεια της Κουμανταρίας.

Εικόνα

Λεπτομέρεια από χειρόγραφο του μεσαίωνα με μοναχό να πίνει κλεφτά λίγο από το ύδωρ της αμπέλου.

Το 1772, λοιπόν, εξέδωσε ένα βιβλίο με τίτλο «Del vino di Cipro ragionamento di Giovanni Mariti socio corrispondente dell’Accademia dei Georgofili di Firenze» στο οποίο περιγράφει με κάθε λεπτομέρεια το κρασί που όλοι οι Ευρωπαίοι θέλουν να έχουν στο τραπέζι τους, πού φύονται οι ποικιλίες που δίνουν την κουμανταρία, πώς καλλιεργούν τα αμπέλια, ποιες είναι οι μέθοδοι παρασκευής του και κάθε άλλη χρήσιμη πληροφορία για τους εταίρους της Ακαδημίας. Διαβάζοντας το βιβλίο βλέπει κανείς πώς ένα προϊόν από πολύ νωρίς είχε κατακτήσει τους βαρελόφρονες της Ευρώπης. Ο συγγραφέας παραθέτει κάθε χρήσιμη λεπτομέρεια στον αναγνώστη, αφού πρώτα καθορίσει την ακριβή γεωγραφική θέση της νήσου, τα κυριότερα γεωγραφικά και γεωλογικά της χαρακτηριστικά, μιλήσει για τον ήπιο χειμώνα της και το έντονο καλοκαίρι της, περνάει στη διαδικασία φύτευσης της αμπέλου, περιγράφοντας επακριβώς τον τρόπο. Μας λέει λοιπόν: «οι λόφοι που κυρίως καλλιεργούνται τα αμπέλια είναι μάλλον πετρώδεις και το χώμα είναι μαύρο αναμεμειγμένο με χώμα πιο ανοικτό». Μάλιστα, θεωρεί ότι τα χωριά Ζωοπηγή και Ορόγγου (σ.σ. σήμερα εγκαταλελειμμένο) δίνουν τους καλύτερους καρπούς. Τα αμπέλια φυτεύονται το ένα δίπλα στο άλλο σε συγκεκριμένη απόσταση σε ένα αυλάκι βάθους δύο πήχες. Αναφέρει ότι τοποθετούσαν στα αυλάκια και αχρούμπα (θρούμπα είδος θυμαριού) και μικρές πέτρες. Σημειώνει ότι όπου η γη δεν επιτρέπει τη δημιουργία αμαρών τότε οι χωρικοί χρησιμοποιούν ένα ειδικό εργαλείο που όπως λέει ονομάζουν κούσπο ή σκάλα (στα μεσαιωνικά ελληνικά το ρήμα κουσπίζω σημαίνει μπήγω, κεντρίζω και ο κούσπος ήταν είδος πασσάλου), μάλιστα παραθέτει και σχέδιο του εν λόγω εργαλείου, περιγράφοντάς το. Με αυτό οι καλλιεργητές «τρυπούσαν» τρόπον τινά τη γη όπου και φυτεύουν το κλήμα.

Εικόνα

Ο κούσπος όπως τον σκιτσάρει ο συγγραφέας του βιβλίου.

Συνεχίζει λέγοντας ότι δίπλα στα αμπέλια δεν φυτεύουν κανένα άλλο είδος φυτού ή δέντρου. Ο συγγραφέας περιγράφει επακριβώς όλη τη διαδικασία από τη φύτευση έως τη συγκομιδή, δίνοντας στο κοινό πάρα πολλές χρήσιμες πληροφορίες σχετικά με το ονομαστό κρασί, που ακούει στο όνομα κουμανταρία. Αναφέρει δε ότι τα πιθάρια ή κούζες οι χωρικοί τα προμηθεύονται από δύο χωριά της νήσου, τον Κόρνο και τη Λάπηθο. Ο συγγραφέας συνεχίζει με πολλές άλλες ενδιαφέρουσες πληροφορίες, καταγράφοντας στο σύγγραμμα πλείστες όσες λεπτομέρειες για το πώς παράγεται η κουμανταρία, πού αποθηκεύεται, πώς μεταφέρεται στο πολύβουο λιμάνι της Λάρνακας και πώς οι ισχυροί της Ευρώπης το καταναλώνουν με περισσή χαρά. Λέτε ο συγγραφέας του ποιήματος «In taberna quando sumus» των περίφημων Carmina Burana να εμπνεύστηκε από την περίφημη γλυκόπιοτη κουμανταρία που κατανάλωναν οι βαρελόφρονες θαμώνες της μεσαιωνικής ταβέρνας, όπου όλοι επιτρεπόταν να πιουν;

  Περιοδικό »Καυτές Πιπεριές», τ. 2, έκδ. Ειδικές Εκδόσεις

Advertisements

3 thoughts on “Οίνος κυπριακός ή κουμανταρία

  1. Παράθεμα: Περί χαρουπιού ολίγα | Εργαστήριον

  2. Παράθεμα: Αλάτι, λευκό σαν αλάβαστρο | Εργαστήριον

  3. Παράθεμα: Μεταξύ τύρου… χαλλουμίου | Εργαστήριον

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s