Ο Άγιος Γεώργιος ο Εξορινός

Ο Άγιος Γεώργιος ο Εξορινός λειτούργησε ξανά μετά από σχεδόν 60 χρόνια, τον Δεκέμβριο του 2013. Φυσικά, το γεγονός έγινε ευρέως γνωστό και άπαντες έσπευσαν να εντυπωσιαστούν και να συγκινηθούν, όταν τελέστηκε εκεί η Ακολουθία της Μεγάλης Παρασκευής, ωσάν οι προηγούμενες φορές να μην υπήρξαν, άλλη χάρη έχει φαίνεται η Μ. Παρασκευή…

Ας είναι, όμως. Ας αφιερώσουμε μερικές γραμμές στην ιστορία της και ελπίζοντας ότι σύντομα η επιστημονική κοινότητα θα είναι ελεύθερη να μελετά άνευ ειδικών αδειών…

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου του Εξορινού ή Ξορινού βρίσκεται στην εντός των τειχών παλιά πόλη της Αμμοχώστου στη βορειοδυτική πλευρά της και πιθανόν να πρόκειται για την εκκλησία των Νεστοριανών.

35 - Ammochostos - Agios Georgios Exorinos

Λεπτομέρεια από χάρτη της μεσαιωνικής Αμμοχώστου.

Σύμφωνα με τον χρονογράφο Λεόντιο Μαχαιρά κτίστηκε από τον Φραγκίσκο Λαχά.

Ο ποίος επολόμαν κατά την πίστιν του πολλάφυσικά και έκτισεν και την εκκλησίαν τους Νεστούριδες απού γης. (§93)

ΟΙ αδελφοί Λαχανεστούρη ή Λαχά ήταν πρόσφυγες από την απέναντι Συρία και είχαν πλουτίσει λόγω της εμπορικής δραστηριότητάς τους και της υποχρεωτικής στάσης όλων των πλοίων στην Αμμόχωστο, πριν συνεχίσουν για τον τελικό τους προορισμό. Ο Μαχαιράς περιγράφει:

Οπού ήτον πλήθος του πλούτου, ούλοι άρχοντες πλούσιοι, ως γοιόν ήτον ο σιρ Φρασές ο Λαχανεστούρης και ο αδελφός του ο σιρ Νικόλ ο Λαχανεστούρης. Και δεν μπορώ να γράψω την πλουσιότηταν την είχαν, διατί τα καραβία τους χριστιανούς δεν ετορμούσαν απούέρχουνταν από την δύσιν να πραματευτούν άλλου παρά εις την Κύπρον. (§91)

Πρόσφατη θεωρία θέλει την εκκλησία να ανήκει σε κοινότητα Μελκιτών ή Δυτικών Σύρων, αφού ο διασωθείς καλλιτεχνικός διάκοσμος δεν συνάδει με τις δογματικές αντιλήψεις των Νεστοριανών.

Pages from 483-486-1-PB

Κάτοψη του ναού του Αγίου Γεωργίου Εξορινού (C. Εnlart).

Ο ναός είναι γοτθικού ρυθμού και αρχικά ήταν μονόκλιτος και κατέληγε σε ημικυκλική αψίδα και σε μεταγενέστερο στάδιο διευρύνθηκε προς βορρά και νότο με την προσθήκη ενός ακόμη κλίτους σε κάθε πλευρά. Ο καλλιτεχνικός διάκοσμος έχει καταστραφεί κατά το μεγαλύτερο μέρος του. Σώζονται μόνο λίγες τοιχογραφίες  που χρονολογούνται κατά τον 14ο αιώνα, με βυζαντινές επιδράσεις και κατά τον 15ο αιώνα με ιταλικές και συριακές επιδράσεις, να παρουσιάζουν όρθιους αγίους με συριακές επιγραφές.

ejorinow

Τοιχογραφικός διάκοσμος του ναού.

Μετά την κατάληψη της Κύπρου από τους Οθωμανούς Τούρκους το 1571 ο ναός εγκαταλείφθηκε και έγινε αποθήκη και στάβλος για καμήλες. Το 1905 ο Μιχαλάκης Λοϊζίδης, από το Βαρώσι, εξασφάλισε άδεια από τον Άγγλο διοικητή να την ξαναλειτουργήσει, την εγκαινίασε ο αρχιεπίσκοπος Κύριλλος το 1906. Ο ναός λειτούργησε ως εφημεριακός έως το 1957.

Ο ναός του αγίου Γεωργίου Εξορινού (ΒΑ άποψη).

Σύμφωνα με την παράδοση ονομάστηκε Εξορινός επειδή όποιος ήθελε να διώξει έναν εχθρό από την πόλη το μόνο που είχε να κάνει ήταν να μαζέψει χώμα από το δάπεδο του ναού και να το σκορπίσει γύρω από την κατοικία του εχθρού του και πάνω από τα τείχη και έξω από την πόλη ώστε ο εχθρός να εγκαταλείψει την Αμμόχωστο.

 

DSC08162

Ο ναός του Αγίου Γεωργίου Εξορινού (φωτ. Justine Andrews, από Medieval and Renaissance Famagusta, aa.vv., σ. 157).

ΥΓ. Λέτε άραγε κάποιος να πρέπει να σκορπίσει χώμα του ολόγυρα από την Κύπρο για να φύγει ο εχθρός; Ύστερα, όμως, τι θα γίνουν μερικοί χωρίς βαρβάρους, πώς θα δικαιολογούν την παιδική τους ευφράδεια;

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

Bacci, Michele, «Syrian, Palaiologan, and Gothic Murals in the“Nestorian” Church of Famagusta», Δελτίον Χριστιανικής Αρχαιολογικής Εταιρείας 27 (2006), σ. 207-220.

Χοτζάκογλου, Χαράλαμπος, «Οδοιπορικό σε τέσσερα λεηλατημένα μνημεία της μητροπολιτικής περιφέρειας Κωνσταντίας – Αμμοχώστου», Πνευματική Διακονία, 5-6, (Δεκέμβριος 2009).

C. Enlart, «Gothic Art and the Renaissance in Cyprus», D. Hunt (ed.), London 1987.

Michael J. K. Walsh, ‎Nicholas Coureas, ‎Peter W. Edbury, «Medieval and Renaissance Famagusta: Studies in Architecture, Art and History»,  Αshgate, 2012.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s