Καλή χρονιά με τον «Οιωνό» του Αλ. Παπαδιαμάντη

ΟΙΩΝΟΣ

«Το εκήρυξεν ο θείος Όμηρος προ ετών τρισχιλίων: Εις οιωνός άριστος! Εύρεν ευκαιρίαν να (βάλη εις το στόμα του Εκτορος όλην την αηδίαν, όσην του ενέπνεον κατά βάθος οιωνοί και οιωνοσκόποι, καίτοι, λόγω του επικού αξιώματος, ήτο αναγκασμένος, ο θεσπέσιος, να περιγράφη μετά μεγάλης σοβαρότητος όλας τας τελετάς και τας ασκήσεις των θυσιών, και των οιωνών και των μαντευμάτων. Και ο Κάτων, ο άκαμπτος ρωμαίος είπε, χίλια έτη ύστερον: Si augur augurem. Δηλαδή, εάν οιωνοσκόπος συναντήση οιωνοσκόπον, δεν ειμπορεί να κρατήση γέλοια… Οι μόνοι αληθείς οιωνοί είνε τα πράγματα. Πλην, αν υπάρχωσιν άλλοι συμβολικοί, εναέριοι ή επίγειοι οιωνοί, έρχονται επικουρικώς μόνον, διά ν’ ανοίξουν τα όμματα των τυφλών, όσοι δεν βλέπουν τα πράγματα. Αφού αιτήσω συγγνώμην από τον αναγνώστην διά το βάναυσον και όχι πολύ κόσμιον ίσως του συμβόλου ενταύθα, θα διηγηθώ έναν οίωνον.

Ένα καιρόν, δύο νέοι, εκ των οποίων ο εις μοι ετύγχανε, διά να είπω κατά Πλάτωνα, εγγύτατα γένους ων και εν τω αυτώ οικών. έκαμναν τον έρωτα εις μίαν νέαν, ήτις δεν είχεν είδησιν του πράγματος. Διότι είχεν ίσως τοσους λατρευτάς, όσας χιλιάδας προίκα. Δέν είχε καιρόν η ιδία, με τας αβράς και τρυφεράς χείρας της, και με τους μεγάλους τακερούς οφθαλμούς της, να μέτρηση ούτε τον σωρόν της μιας ούτε την αγέλην των άλλων. Ίσως οι δύο, περί ων ο λόγος, δεν ήσαν τόσον υγιώς προικοθήραι, όσον νοσηρώς αισθηματικοί. Η κόρη ήτο χαριεστάτη. Μετείχε καλών αισθημάτων και δεν ήτο άμοιρος καλής αγωγής. Εξαιρέσει της οιήσεως και του εξιππασμού των νεοπλούτων, κατά τα άλλα ήτο άμεμπτος. Αδιάφορον όμως. Εν δειλινόν, ή μίαν εσπέραν, δεν ενθυμούμαι καλά, φθινοπώρου αρχομένου, οι δύο νέοι έκαθηντο υπαίθριοι, χωριστά ο καθείς, έξωθεν ζυθοπωλείου, και εκύτταζαν αντικρύ τον εξώστην της.

Image

Επερίμεναν πότε να φανή. Ήλπιζον να πέση επ’ αυτούς η ματιά της η ποθεινή. Το ελάχιστον τυχαίον βλέμμα της ήσαν ικανοί να το εκλάβουν ως σκόπιμον και σημαντικόν, και πλάττον ευτυχίαν δι’ αυτούς. Μωρότεροι του Ναρκίσσου, κατωπτρίζοντο όχι εις το φεύγον ρεύμα του ρυακος, αλλ’ εις το αεικίνητον βλέμμα της κόρης. Η κόρη εξήλθεν. Εκύτταξεν εδώ, εκύτταξεν εκεί, έσαξε τα μαλλιά της, έρριψε βλέμμα εις τους δύο νέους, τους αφήκε να την κυττάζουν και να χάσκουν, και προσήλωσε το όμμα εις εν αόριστον υψηλόν σημείον της πόλεως ή του ορίζοντος, εις εν κωδωνοστάσιον ή εν νέφος. Πού αλλού; Εν τοσούτω εκείνοι την εθώπευον, την έτρωγον, την έλειχον, την επιπίλιζον, ενετρύφων με το βλέμμα, και ήσαν οικτρώς ευτυχείς. Όσον και οι έγκλειστοι των υγιεινών οίκων. Τέλος ο εις απέσπασε το όμμα. Ίσως του ήλθεν αμυδρά η συναίσθησις του κωμικού. Το βλέμμα του έπεσε χαμαί, εις την γην. Την στιγμήν εκείνην υπήρχεν εκεί, υπό τον εξώστην, μία μεγάλη, λευκή, υπερήφανος σκύκαν. Ωραία σκύλα, γένους εκλεκτού. Η σκύλα εχαμήλωνε κάτω την κεφαλήν και έψαχνε και εζήτει τροφήν. Όπισθεν της ουράς της ίσταντο δύο μικρά, οικτρά κυνάρια. Τα δύο κυνάρια εμάχοντο μεταξύ των, έγρυζον, έτριζον τους οδόντας, και εζήτουν πότε το εν, πότε το άλλο (και πάλιν αιτώ συγγνώμην) να επιβώσι της σκύλας. Αλλά δεν έφθαναν. Τα νώτα της σκύλας ήσαν πολύ υψηλά. Θα τους εχρειάζετο σκαλωσιά διά ν’ αναβώσιν. Η μεγάλη, εύμορφη σκύλα, ούτε εγύριζε να τα ιδή, τα δύο κυνάρια.

Έκυπτε χαμαί, εξηκολούθει να ψάχνη, και δεν ενωχλείτο ποσώς από τας παιδιάς ούτε από τας επιχειρήσεις των. Ούτε τα ενεθάρρυνε, ούτε τα απεθάρρυνε. Προφανώς, είχε πεποίθησιν εις τα υψηλά νώτα της. Τα δύο κυνάρια εξηκολούθουν να μάχωνται, να γρύζουν και να δαγκάνωνται, εωσότου, την ιδίαν στιγμήν έφθασε μέγας, μαύρος σκύλος. Ο μαύρος σκύλος εγαύγισε μεγαλοπρεπώς, έδειξε τους οδόντας, εφυγάδευσε τα δύο κυνάρια και έμεινε κύριος το πεδίου, εκρέμασε την γλώσσαν, ωργίασεν, εγαύγισε… και γαυγίζει ακόμη. Το σύμβολον ήτο εύγλωττον. Ο οιωνός ωμίλει αφ’ εαυτού. Ο νέος ο εις, «ο εγγύτατα και εν τω αυτώ οικών», το εννόησεν, έφυγε και ακόμη φεύγει, διότι δεν ήτο ικανός να τα βγάλει πέρα με τον μαύρον σκύλον. Ο άλλος δεν εβράδυνε να τον ακολουθήση. Αλλά τι εχρειάζετο ο οιωνός; Μήπως δεν ήσαν τα πράγματα; Μήπως δεν ήτο η δυσαναλογία του πλούτου και της κοινωνικής θέσεως και το ύψος των νώτων; Ομοίως και παντού αλλού. Τι χρειάζεται ο οιωνός; Μήπως δεν είναι τα πράγματα; Εις οιωνός άριστος , αλλά τις έβαλεν εις πράξην την συμβουλήν του θειοτάτου αρχαίου ποιητού; Εκ της παρούσης ημών γενεάς τις ημύνθη περί πάτρης; Ημύνθησαν περί πάτρης οι άστοργοι πολιτικοί οι εκ περιτροπής μητρυιοί του ταλαιπώρου ωρφανισμένου Γένους, του «στειρεύοντος πριν και ητεκνωμένου δεινώς σήμερον;»

Άμυνα περί πάτρης δεν είνε αι σπασμωδικαί, κακομελέτητοι και κακοσύντακτοι επιστρατείαι, ουδέ τα σκωριασμένης επιδεικτικότητος θωρηκτά. Άμυνα περί πάτρης θα ήτο η ευσυνείδητος λειτουργία των θεσμών, η εθνική αγωγή, η χρηστή διοίκησις, η καταπολέμησις του ξένου υλισμού και του πιθηκισμού, του διαφθείραντος το φρόνημα και εκφυλίσαντος σήμερον το έθνος, και η πρόληψις της χρεωκοπίας. Τις ημύνθει περί πάτρης; Και τι πταίει η γλαυξ, η θρηνούσα επί ερειπίων; Πταίουν οι πλάσαντες τα ερείπια. Και τα ερείπια τα έπλασαν οι ανίκανοι κυβερνήται της Ελλάδος.

Και σήμερον, νέον έτος έρχεται. Και πάλιν τι χρειάζονται οι οιωνοί; Οιωνοί είνε τα πράγματα. Μόνον ο λαός λέγει «Κάθε πέρσυ και καλλίτερα».

Ας ευχηθώμεν το ερχόμενον έτος να μην είνε χειρότερον από το φεύγον.»

 Αλ. Παπαδιαμάντης 1/1/1896, εφ. Ακρόπολις

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s